Pokrewne Tematy

Ibn Tajmija o potrzebie państwa

Poniedziałek, 02, 2005

Abu Hamza

Ibn Tajmija, podobnie jak większość uczonych muzułmańskich, rozpatruje instytucję państwa jako coś koniecznego. Opisując potrzebę państwa, mówi: Należy zaznaczyć, że regulowanie spraw ludzi, jest jednym z najważniejszych wymogów (wadżibat) religii (al-din).[1]
Al - din nie może być bez tego uprawomocniona. Prawidłowy stan życia potomków Adama nie może być osiągnięty, chyba, że w drodze dobrze zorganizowanego społeczeństwa. (idżtima’ ), ponieważ jedni są w potrzebie drugich; a dla takiego społeczeństwa władca jest konieczny.[2]
Ibn Tajmija podaje dwa powody dla konieczności istnienia państwa i przywództwa, jako religijnego obowiązku. Pierwszym są słowa Proroka (sal allahu alejhi wa salaam):
“Nie jest dozwolone aby było trzech na wolnym powietrzu
(podczas podróży) i nie wybraliby (oni) jednego z nich na swojego przywódcę.”
Podając ten hadis, mówi: Jeżeli przywódca w czasie podróży jest rozpatrywany jako coś koniecznego - w czasowym związku kilku osób - to wynika z tego, że jest konieczny we wszystkich rodzajach większych związków.[3]
Następnie twierdzi, że obowiązek nakazywania dobra i zakazywania zła, nie może być spełniony bez siły (qułłah) i władzy (imarah). To samo odnosi się do wszystkich obowiązków religijnych, takich jak: wojna (dżihad), sprawiedliwość, pielgrzymka i modlitwa, pomaganie tym, którzy zbłądzili i stosowanie kar za określone przestępstwa (iqamah al-hudud).[4]
Jeżeli bez władzy nie można spełnić tych obowiązków, zatem istnieje konieczność istnienia władzy. 
Warto dodać w tym miejscu, że wybitni uczeni muzułmańscy jego czasów [tj. Ibn Tajmijji], tacy jak: Al-Małardi (991-1058), Abu Ja`la al-Farra’ (990-1065), al-Dżazali (1031-1111), Ibn Dżama’ah (1241-1333) i Ibn Chaldun (1332-1406) również zajęli te same stanowisko. Władza polityczna jest konieczna, aby uprawomocnić islam w pełni w życiu osobistym i społecznym. Państwo zatem musi być państwem religijnym z Kalifem (Imamem) na czele.
Al-Małardi (991-1058), Abu Ja`la al-Farra’ (990-1065) i Ibn Chaldun (1332-1406) rozróżniają pomiędzy dwoma rodzajami rządu. Jeden jest oparty na rozumie (’aqlijah), a drugi na objawionym prawie (Szari’ah)
Pierwszy strzeże jedynie, czy nie dochodzi do wzajemnej niesprawiedliwości, niezgody i anarchii. Jego celem jest zabezpieczenie spraw doczesnym, ponieważ odnosi się jedynie do tego życia. Drugi natomiast, umożliwia ustanowienie prawa i sprawiedliwości; ma to wzbudzić uczucie pewności i solidarności między ludźmi. Taki rząd odnosi się zarówno do życia doczesnego, jak i do Życia Przyszłego (które ma umożliwić).[5]
Dla Ibn Tajmijji władza jest lepsza od anarchii. Chociaż zwraca się do muzułmanów, mówiąc im, żeby nie podporządkowywali się rozkazom sprzecznym z nakazami Allaha (subhana wa teala) i zakazuje im działać razem z niesprawiedliwym władcą[6]; to nie głosi otwartej rebelii przeciwko nim i nie zachęca do ich obalenia. Jako dowód podaje te słowa: Sześćdziesiąt lat niesprawiedliwego (imama) jest lepsze niż jedna noc bez sultan (władzy w islamie).[7]
al-Dżazali (1031-1111) i Ibn Dżama’ah (1241-1333) również tak uważają, że każda próba obalenia nawet niesprawiedliwego władcy może wywołać chaos i bezprawie (mowa jest jednak o władcy muzułmańskim).[8]
Ibn Tajmija uważa, że władza, którą ma rząd jest powierzona i nie jest absolutna. To jest to, co jest powierzone (amanah)przez Allaha (subhana wa teala) i ma trzymać się drogi wytyczonej przez Szari’ah. Jako dowód podaje słowa Proroka (sal allahu alejhi wa salaam). Abu Dharr, towarzysz Proroka (sal allahu alejhi wa salaam) przekazał, że powiedział on:
“Władza jest amanah (depozytem, odpowiedzialnością), i w Dzień Sądu będzie rzeczą smutku i żalu, z wyjątkiem tych, którzy na nią zasługują i czynili dobrze.[9]
Ibn Tajmija zauważa, że: “Rząd jest religijnym obowiązkiem, aby szukać zadowolenia Allaha przez spełnianie jego obowiązków, jak tylko się może (wkładając jak największy wysiłek) jest jednym z najszlachetniejszych z dobrych uczynków (afdal a’mal al-salihah).”
Ponownie cytuje hadis, który mówi, że: “Dla Allaha najbardziej umiłowanym z Jego stworzeń jest sprawiedliwy władca (imam ‘adil) i najbardziej znienawidzony jest ten, kto jest tyranem."[10]

Przypisy:

[1] Mówiąc o din należy rozumieć to, że islam jest systemem całkowitym, który dotyczy wszystkich aspektów życia człowieka - w tym polityki i ekonomi.
[2] Ibn Tajmijah, al-Sijasah al-Szar’ijah (Kair: Dar al-Sza’b, 1971), str. 184
[3] Tamże, str. 185
[4] Tamże
[5] Ibn Haldun, Muqaddimah (Bejrut: Dar al-Fikr), str. 150-151; cf. Al-Małardi, Al-Ahkam al-Sultanijah (Egipt: M. al-Babi, 1973), str. 5
[6] Ibn Tajmijah, al-Sijasah at-Szar’ijah, str. 16, 61
[7] Tamże, str. 185
[8] Cf. Rosenthal, Erwin I. J., Myśl polityczna w średniowiecznym islamie (Cambridge University Press, 1962), str. 44
[9] Ibn Tajmijah, al-Sijasah al-Szar’ijah, str. 22
[10] Ibn Tajmijah, al-Hisbah, (Dar al-Sza’b, 1976), str. 11

Portal Islam w Polsce - www.islam-in-poland.org